วันเด็กแห่งชาติ เป็นวันสำคัญที่ประเทศไทยจัดขึ้นเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็กและเยาวชน ให้เติบโตเป็นคนดีของสังคม และเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไปในอนาคต การจัดงานวันเด็กในแต่ละปีจึงเต็มไปด้วยกิจกรรมที่สนุกสนานและสร้างสรรค์ เพื่อให้เด็กๆ ได้แสดงออกถึงความสามารถและความคิดสร้างสรรค์ วันเด็กแห่งชาติ ของประเทศไทย ตรงกับวันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคมของทุกปี วันเด็กแห่งชาติปี 2569 นี้ ตรงกับวันเสาร์ที่ 10 มกราคม 2569 นายกรัฐมนตรีจะมีการให้คำขวัญวันเด็กเป็นประจำทุกปี

ความหมายของเด็ก

ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมายของคำว่า "เด็ก" ไว้ คือ "เด็ก" หมายถึง คนที่มีอายุยังน้อย ยังเล็ก อ่อนวัน เช่น เด็กชาย คือ คำนำเรียกเด็กผู้ชายที่มีอายุไม่เกิน 14 ปีบริบูรณ์ และ เด็กหญิง คือ คำนำเรียกเด็กผู้หญิงที่มีอายุไม่เกิน 14 ปี บริบูรณ์

ประวัติวันเด็กแห่งชาติ

วันเด็กแห่งชาติ จัดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันจันทร์แรกของเดือน ต.ค. พ.ศ.2498 ตามคำเชิญชวนของ นายวี.เอ็ม. กุลกานี ผู้แทนองค์การสหพันธ์เพื่อ สวัสดิภาพเด็กระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ ทำให้วันดังกล่าวเป็นวัน World Children's Day เพื่อให้ประชาชนเห็นความสำคัญและความต้องการของเด็ก และเพื่อกระตุ้นให้เด็กตระหนักถึงบทบาทอันสำคัญของตนในประเทศ โดยปลูกฝังให้เด็กมีส่วนร่วมในสังคม เตรียมพร้อมให้ตนเองเป็นกำลังของชาติ ทำให้ทั่วโลกเริ่มจัดงานวันเด็กอย่างเป็นทางการนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

รัฐบาลได้จัดให้มีคณะกรรมการจัดงานวันเด็กแห่งชาติขึ้นมาคณะหนึ่ง ทำหน้าที่ประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐบาลรัฐวิสาหกิจ และเอกชน กำหนดให้มีการฉลองวันเด็กแห่งชาติทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค จุดประสงค์เพื่อให้เด็กทั่วประเทศทั้งในระบบโรงเรียนและนอกระบบโรงเรียน ได้รู้ถึงความสำคัญของตน เกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ ความรับผิดชอบ ระเบียบวินัย ที่มีต่อตนเองและสังคม มีความยึดมั่นในสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข

งานวันเด็กแห่งชาติจัดขึ้นทุกปีในวันจันทร์แรกของเดือนตุลาคมจนถึง พ.ศ. 2506 และใน พ.ศ. 2507 ไม่สามารถจัดงานวันเด็กได้ทัน จึงได้เริ่มจัดอีกครั้งในปี พ.ศ. 2508 โดยเปลี่ยนเป็นวันเสาร์ที่ 2 ของเดือนมกราคม เนื่องจากเห็นว่าเป็นช่วงหมดฤดูฝนและเป็นวันหยุดราชการ จนถึงทุกวันนี้

ต้นกำเนิดของวันเด็กแห่งชาติ

-แรงบันดาลใจจากสหประชาชาติ: วันเด็กแห่งชาติของไทยมีต้นกำเนิดมาจากความตระหนักถึงความสำคัญของเด็กทั่วโลก โดยองค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้มีวันเด็กสากลขึ้น เพื่อส่งเสริมให้ทุกประเทศให้ความสำคัญกับเด็กและเยาวชน

-จุดเริ่มต้นในประเทศไทย: ในปี พ.ศ. 2498 นายวีเอ็ม กุล ผู้แทนองค์การสหพันธ์เพื่อสวัสดิภาพเด็กระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ ได้เสนอให้ประเทศไทยจัดงานวันเด็กแห่งชาติขึ้นเป็นครั้งแรก โดยกำหนดให้วันจันทร์แรกของเดือนตุลาคมของทุกปีเป็นวันเด็กแห่งชาติ

-การเปลี่ยนแปลงวันจัดงาน: ต่อมาในปี พ.ศ. 2507 มีการเปลี่ยนแปลงวันจัดงานวันเด็กแห่งชาติใหม่เป็นวันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคม เนื่องจากเดือนตุลาคมเป็นช่วงฤดูฝน ไม่เอื้ออำนวยต่อการจัดกิจกรรมกลางแจ้ง และวันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคมเป็นวันหยุดราชการ ทำให้เด็กๆ และผู้ปกครองสามารถมาร่วมงานได้สะดวกมากขึ้น

คำขวัญวันเด็ก เป็นคำขวัญที่นายกรัฐมนตรีมอบให้เด็กไทย เนื่องในโอกาสวันเด็กแห่งชาติของทุกปี โดย คำขวัญวันเด็กมีขึ้นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.2499 ในสมัยที่จอมพล ป.พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ว่า "จงบำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและส่วนรวม"

ตั้งแต่ปี พ.ศ.2502 จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ได้ให้คุณค่าความสำคัญของเด็ก จึงมอบคำขวัญให้เป็นข้อคติเตือนใจสำหรับเด็กปีละ 1 คำขวัญ (ก่อนถึงวันเด็กแห่งชาติ) นายกรัฐมนตรีสมัยต่อมาจึงได้ถือเป็นธรรมเนียมสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน