วันที่ 10 พ.ย. 69 ทาง นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ หรือหมอเจด รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ในเพจ หมอเจดว่า อ้วนไม่ได้เสี่ยงแค่เบาหวาน! ระวัง 5 มะเร็งที่มากับไขมันส่วนเกิน! หลายคนพอเห็นพุงเริ่มออก ก็กลัวเบาหวาน กลัวไขมันสูง แต่มีอีกเรื่องที่ผมอยากให้ระวังครับ นั่นคือความเสี่ยงของโรคมะเร็ง เพราะไขมันในร่างกายเรา ไม่ได้มีหน้าที่แค่เก็บพลังงาน แต่มันยังสร้างฮอร์โมน และสารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบได้ด้วย ลองคิดว่าไขมันเป็นโรงงานหนึ่งครับ ถ้าโรงงานขยายใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ การทำงานของฮอร์โมนและระบบเผาผลาญ ก็อาจเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย ที่สำคัญ โรคอ้วนมีความสัมพันธ์กับมะเร็งอย่างน้อย 13 ชนิด ไม่ใช่แค่โรคหัวใจหรือเบาหวานครับ วันนี้ผมเลือกมา 5 มะเร็งสำคัญ ที่อยากให้ทุกคนรู้จักกัน
มะเร็งลำไส้ใหญ่ — พุงเพิ่มขึ้น ความเสี่ยงก็อาจเพิ่มตาม! บางคนอายุ 40–50 แล้ว รอบเอวเพิ่มขึ้นทุกปี แต่คิดว่าไม่เป็นไร เพราะยังถ่ายปกติ ผมอยากให้เข้าใจว่า ไขมันสะสมบริเวณช่องท้อง สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ครับ โดยเฉพาะภาวะดื้ออินซูลิน และการอักเสบระดับต่ำในร่างกาย ที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรค แต่ไม่ใช่คนอ้วนทุกคนจะเป็นมะเร็งนะครับ สิ่งที่ควรทำคือ ลดน้ำหนักถ้ามีน้ำหนักเกิน เพิ่มผักและธัญพืชไม่ขัดสี ลดเนื้อแปรรูปอย่างไส้กรอก เบคอน และตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ตามอายุ อย่ารอให้ถ่ายเป็นเลือดก่อนค่อยตรวจครับ เพราะมะเร็งระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย
มะเร็งเต้านมหลังหมดประจำเดือน — ไขมันส่วนเกินเกี่ยวกับฮอร์โมนด้วย! ข้อนี้ผมอยากให้ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน สนใจเป็นพิเศษครับ เพราะหลังหมดประจำเดือน รังไข่จะสร้างเอสโตรเจนลดลงมาก แต่เนื้อเยื่อไขมันยังมีส่วนช่วย ในการสร้างเอสโตรเจนอยู่ ถ้ามีไขมันสะสมมากเกินไป อาจทำให้ระดับฮอร์โมนบางชนิดสูงขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะชนิดที่ไวต่อฮอร์โมนครับ สิ่งที่ควรทำคือ ดูแลน้ำหนัก ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ จำกัดแอลกอฮอล์ และตรวจคัดกรองเต้านม ตามอายุและความเสี่ยงของตัวเอง เพราะมะเร็งเต้านมไม่ได้เกิดจาก ฮอร์โมนหรือโรคอ้วนอย่างเดียว ประวัติครอบครัวและพันธุกรรม ก็มีความสำคัญเหมือนกันครับ
มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก — ประจำเดือนผิดปกติ อย่าโทษวัยทองอย่างเดียว! บางคนอายุเข้าเลข 4 น้ำหนักเพิ่ม พุงเริ่มออก แล้วประจำเดือนก็มามากขึ้น หรือมากะปริดกะปรอย ก็คิดว่าใกล้หมดประจำเดือนแล้ว ฮอร์โมนคงแปรปรวนตามอายุ แต่ผมอยากให้ระวังครับ เพราะโรคอ้วนสัมพันธ์กับระดับเอสโตรเจน ที่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับโปรเจสเตอโรน ในบางภาวะ ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูก ถูกกระตุ้นมากเกินไปได้ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง เยื่อบุโพรงมดลูกบางชนิดครับ สิ่งที่ควรทำคือ ดูแลน้ำหนัก และถ้ามีเลือดออกผิดปกติ อย่าซื้อฮอร์โมนมากินเอง โดยเฉพาะคนที่หมดประจำเดือนแล้ว แต่กลับมีเลือดออกอีก ต้องไปตรวจหาสาเหตุครับ
มะเร็งตับ — ไขมันพอกตับไม่ได้จบแค่ค่าตับสูง! หลายคนไปตรวจสุขภาพ อัลตราซาวด์เจอไขมันพอกตับ แต่พอเห็นค่า AST กับ ALT ยังปกติ ก็คิดว่าคงไม่เป็นอะไร ผมอยากให้เข้าใจว่า ไขมันพอกตับที่เกี่ยวข้องกับ ความผิดปกติทางเมตาบอลิซึม หรือ MASLD บางคนอาจเกิดตับอักเสบและพังผืดตามมาได้ ถ้าพัฒนาไปเป็นตับแข็ง ความเสี่ยงมะเร็งตับก็เพิ่มขึ้นครับ และมะเร็งตับในคนที่มีไขมันพอกตับ บางรายก็เกิดขึ้นได้แม้ยังไม่เป็นตับแข็ง สิ่งที่ควรทำคือ ลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม คุมน้ำตาล ไตรกลีเซอไรด์ และประเมินความเสี่ยงพังผืดตับ เช่น FIB-4 ตามคำแนะนำแพทย์ เพราะค่าตับปกติ ไม่ได้รับประกันว่าไม่มีพังผืดครับ
มะเร็งไต — ไม่ได้เสี่ยงเฉพาะคนที่ไตเสื่อม! หลายคนคิดว่าโรคไต ต้องเริ่มจากค่า eGFR ต่ำก่อน ถึงจะมีอะไรน่ากังวล แต่ความจริงคือมะเร็งไต กับโรคไตเรื้อรังไม่ใช่โรคเดียวกันครับ โรคอ้วนเป็นหนึ่งในปัจจัย ที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งไต โดยอาจเกี่ยวข้องกับภาวะดื้ออินซูลิน ฮอร์โมน และการอักเสบในร่างกาย สิ่งที่อยากให้รู้คือมะเร็งไตระยะแรก บางคนไม่มีอาการอะไรเลย แต่ถ้ามีปัสสาวะเป็นเลือด ปวดสีข้างเรื้อรัง หรือน้ำหนักลดผิดปกติ ควรไปตรวจหาสาเหตุครับ สิ่งที่ควรทำคือ ดูแลน้ำหนัก คุมความดัน และไม่สูบบุหรี่ แต่ไม่จำเป็นต้องตรวจ CT หาเนื้องอกไต ในคนทั่วไปที่ไม่มีอาการหรือข้อบ่งชี้ครับ
แล้วถ้ามีพุงอยู่แล้ว ต้องเริ่มลดแค่ไหนถึงจะดี?
ผมไม่ได้อยากให้ทุกคนต้องผอมครับ แต่อยากให้ลดไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะถ้ามีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ลองเริ่มจากเรื่องที่ทำได้จริงก่อน
• ลดน้ำหวานและอาหารที่ให้พลังงานเกินเป็นประจำ
• เพิ่มผัก ผลไม้ทั้งผล และธัญพืชไม่ขัดสี
• เดินเร็วและฝึกกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ
• ลดแอลกอฮอล์ เลิกบุหรี่ และนอนให้เพียงพอ
• ตรวจคัดกรองมะเร็งตามอายุและความเสี่ยง ไม่รอให้มีอาการ
การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม
อาจช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดได้
แต่หลักฐานไม่ได้เท่ากันทุกชนิดครับ
ไขมันส่วนเกินไม่ได้กระทบแค่รูปร่าง
แต่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน การอักเสบ
และความเสี่ยงมะเร็งหลายชนิดด้วย
ไม่ได้หมายความว่าคนอ้วนทุกคนจะเป็นมะเร็ง
หรือคนผอมจะไม่มีความเสี่ยงนะครับ
ผมอยากให้เริ่มดูแลน้ำหนักตั้งแต่วันนี้
ไม่ใช่เพื่อให้ตัวเลขบนเครื่องชั่งสวยอย่างเดียว
แต่เพื่อสุขภาพในอีกหลายสิบปีข้างหน้าครับ
ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ
