วันที่ 21 ต.ค. 69 ทาง นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ หรือหมอเจด รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ในเพจ หมอเจดว่า อายุ 30 กว่า ๆ ยังแข็งแรงดี ทำงานไหว กินอร่อย เที่ยวสนุก ใครจะไปคิดเรื่องมะเร็งใช่ไหมครับ? แต่ผมอยากบอกว่า มะเร็งไม่ได้รอ ให้เราอายุ 60–70 ปีก่อนถึงจะเป็น บางชนิดพบได้ตั้งแต่วัย 20–40 ปี และบางความเสี่ยงก็สะสมมา ตั้งแต่เรายังอายุน้อยด้วยซ้ำ ข้อมูล GLOBOCAN 2024 ของ IARC ยืนยันว่ามะเร็งยังเป็นปัญหาสำคัญ แต่ชนิดที่พบบ่อยแตกต่างกัน ตามเพศ อายุ และประเทศครับ วันนี้ผมอยากพารู้จัก 5 มะเร็ง ที่คนอายุต่ำกว่า 50 ควรใส่ใจ พร้อมวิธีดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้ครับ

1. มะเร็งเต้านม: พบในผู้หญิงวัย 30–40 ปี ได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวหรือความเสี่ยงทางพันธุกรรม สัญญาณเตือนคือการคลำพบก้อนใหม่ที่เต้านมหรือรักแร้ ผิวหนังบุ๋ม หัวนมเปลี่ยนรูป หรือมีเลือดออกจากหัวนม โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ก้อนมีอาการเจ็บ

2. มะเร็งลำไส้ใหญ่: พบในผู้ที่อายุเพียง 30 กว่าปีได้ โดยเฉพาะคนที่มีประวัติครอบครัว หรือโรคทางพันธุกรรม ข้อควรระวังคือการถ่ายเป็นเลือด ท้องผูกสลับท้องเสีย หรือซีดโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงริดสีดวง การป้องกันทำได้โดยเพิ่มการรับประทานผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ลดเนื้อสัตว์แปรรูป ออกกำลังกาย และควบคุมน้ำหนัก หากถ่ายเป็นเลือดซ้ำๆ หรือน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจควรรีบตรวจหาสาเหตุ

3. มะเร็งปากมดลูก: สัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในระยะแรกอาจไม่มีอาการแสดง การป้องกันทำได้โดยการฉีดวัคซีน HPV เพื่อลดความเสี่ยง และเข้ารับการตรวจคัดกรองหาเซลล์ผิดปกติเป็นประจำตามเกณฑ์อายุ

4. มะเร็งไทรอยด์: พบได้ตั้งแต่วัยผู้ใหญ่ตอนต้น โดยเฉพาะในผู้หญิง มักเริ่มจากการคลำเจอก้อนบริเวณด้านหน้าคอโดยไม่รู้สึกเจ็บ อย่างไรก็ตาม ก้อนไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง จึงไม่จำเป็นต้องอัลตราซาวด์คอทุกปีหากไม่มีข้อบ่งชี้ แต่หากพบก้อนใหม่ ก้อนโตขึ้น มีอาการเสียงแหบต่อเนื่อง หรือกลืนลำบาก ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจประเมิน

5. มะเร็งตับ: คนไทยจำนวนหนึ่งติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีมาตั้งแต่แรกเกิดหรือวัยเด็กโดยไม่รู้ตัว ซึ่งการติดเชื้อเรื้อรังจะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตับแม้ยังอายุไม่มาก ยิ่งหากดื่มแอลกอฮอล์หนักหรือมีโรคตับร่วมด้วยจะยิ่งเพิ่มความเสี่ยง แนะนำให้ตรวจเลือดเช็กสถานะไวรัสตับอักเสบบี ฉีดวัคซีนป้องกัน หรือติดตามรักษาอย่างใกล้ชิดหากมีเชื้อเรื้อรัง

อายุยังไม่ถึง 50 ควรเริ่มตรวจอะไรบ้าง?

ไม่จำเป็นต้องตรวจมะเร็งทุกชนิดครับ

แต่ผมอยากให้เริ่มจาก 4 เรื่องนี้

• รู้ประวัติครอบครัว: มีพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นมะเร็งอะไร และเป็นตอนอายุเท่าไร

• เช็กวัคซีน HPV และไวรัสตับอักเสบบี: ดูว่าได้รับวัคซีนครบหรือมีข้อบ่งชี้ให้ตรวจเพิ่มเติมไหม

• ตรวจคัดกรองตามวัยและความเสี่ยง: โดยเฉพาะปากมดลูก เต้านม และลำไส้ใหญ่ตามเกณฑ์ที่เหมาะสม

• อย่ามองข้ามอาการผิดปกติ: เช่น ก้อนใหม่ ถ่ายเป็นเลือด น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ หรืออาการผิดปกติที่เป็นต่อเนื่อง

แล้วคนอายุ 20–40 ปี ลดความเสี่ยงได้ยังไงบ้าง?

เริ่มจากเรื่องธรรมดาที่ทำได้จริงครับ

• ไม่สูบบุหรี่ และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

• ลดหรืองดแอลกอฮอล์ เพื่อลดความเสี่ยงมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับการดื่ม

• เพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และลดเนื้อแปรรูป

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ดูแลน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

• ตรวจสุขภาพและคัดกรองตามความเสี่ยง ไม่ใช่ซื้อแพ็กเกจตรวจมะเร็งทุกอย่างโดยไม่จำเป็น

ผมไม่ได้อยากให้คนอายุ 25, 35 หรือ 45 ปี ใช้ชีวิตด้วยความกลัวมะเร็งนะครับ แต่อยากให้จำไว้ว่า

อายุยังน้อย ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยง และการเริ่มดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้ ดีกว่ารอให้มีอาการแล้วค่อยสนใจ เราอาจป้องกันมะเร็งทุกชนิดไม่ได้ แต่ลดความเสี่ยงบางอย่างได้ และค้นหาความผิดปกติได้เร็วขึ้น ด้วยการตรวจที่เหมาะกับตัวเองครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ