เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา มีมติเห็นชอบตามข้อเสนอของคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ในการปรับปรุงเกณฑ์การลงโทษข้าราชการที่กระทำผิดวินัยอย่างร้ายแรงใน 2 ฐานความผิดหลัก สาระสำคัญที่เปลี่ยนแปลงชัดเจนที่สุดคือผู้กระทำผิดในทั้งสองฐานจะต้องถูกลงโทษไล่ออกจากราชการสถานเดียว โดยการนำเงินที่ทุจริตไปแล้วมาคืนจะไม่สามารถนำมาเป็นเหตุลดหย่อนโทษได้อีกต่อไป

สำหรับความผิดวินัยอย่างร้ายแรงทั้ง 2 ฐาน ประกอบไปด้วย การทุจริตต่อหน้าที่ราชการ และการละทิ้งหน้าที่ราชการติดต่อกันในคราวเดียวเกินกว่า 15 วัน โดยไม่มีเหตุผลอันสมควรรวมถึงไม่กลับมาปฏิบัติหน้าที่อีกเลย

น.ส.ลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า การปรับปรุงหลักเกณฑ์ครั้งนี้มีสาระสำคัญ 3 ประการ ประการแรกคือการยกเลิกมติ ครม. เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2503 ที่กำหนดแนวทางการลงโทษข้าราชการทำผิดวินัยอย่างร้ายแรงไว้เดิม ประการที่สองคือการยกเลิกมติ ครม. เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2536 ที่เคยปรับปรุงแนวทางการลงโทษในบางกรณี

ส่วนประการที่สามคือการกำหนดแนวทางใหม่ ให้ผู้กระทำผิดวินัยทั้งสองฐานต้องได้รับโทษไล่ออกจากราชการเท่านั้น การนำเงินที่ทุจริตมาคืนหรือการมีเหตุอันควรปรานีอื่นใด ไม่สามารถนำมาอ้างเพื่อลดหย่อนโทษจากไล่ออกเป็นปลดออกได้

ตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน โทษทางวินัยจะเรียงจากเบาไปหาหนัก ได้แก่ ภาคทัณฑ์ ตัดเงินเดือน ลดเงินเดือน ปลดออก และไล่ออก การปิดช่องไม่ให้ลดโทษจากไล่ออกเหลือปลดออกจึงเป็นการตัดสิทธิ์การลดโทษลงหนึ่งขั้นโดยสิ้นเชิง

ข้อเสนอดังกล่าวผ่านการพิจารณาของ ก.พ. มาตั้งแต่การประชุมเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2569 ที่มีนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน รวมถึงผ่านความเห็นชอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) สำนักงานศาลปกครอง และสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.)

รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีระบุเพิ่มเติมว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการรักษาวินัยและความสุจริตของข้าราชการ เพราะการทุจริตต่อหน้าที่ไม่เพียงสร้างความเสียหายแก่รัฐ แต่ยังบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชน การกำหนดมาตรฐานการลงโทษให้ชัดเจนจึงช่วยให้ทุกส่วนราชการถือปฏิบัติไปในแนวทางเดียวกัน ป้องกันปัญหาการใช้ดุลพินิจที่แตกต่างกันจนทำให้ความผิดลักษณะเดียวกันได้รับโทษไม่เท่าเทียมกัน