จากเว็บต่างประเทศ ได้รายงานว่า ในกระบวนการเพาะปลูก ผักหลายชนิดมักประสบปัญหาการรบกวนจากแมลงและศัตรูพืช ซึ่งทำให้ผู้ปลูกจำเป็นต้องพึ่งพานวัตกรรมหรือสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพและเพียงพอต่อความต้องการของตลาด อย่างไรก็ตาม หากขาดการเว้นระยะเวลาเก็บเกี่ยวที่ถูกต้องตามมาตรฐานสากล ความเสี่ยงที่ สารเคมีตกค้าง จะปนเปื้อนมาถึงผู้บริโภคก็ย่อมเพิ่มสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จากข้อมูลพบว่ามี 3 กลุ่มผักใกล้ตัว ที่ติดอันดับความเสี่ยงสารเคมีสูง ซึ่งผู้บริโภคควรให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ เพื่อสุขอนามัยที่ดีของทุกคนในครอบครัว การตระหนักถึงความเสี่ยงนี้เป็นก้าวแรกที่สำคัญ ในการเลือกซื้อและเตรียมผักเพื่อการบริโภคอย่างปลอดภัย และบทความนี้จะนำเสนอแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้องในการเลือกซื้อและล้างผัก เพื่อลดโอกาสการได้รับสารเคมีตกค้างให้มากที่สุด
1. กลุ่มผักตระกูลกวางตุ้งและผักกาด (ผักตระกูลกวางตุ้ง/คะน้า/ผักกาด)
ผักตระกูลผักกาดและกวางตุ้ง ไม่ว่าจะเป็นผักเขียว กวางตุ้งฮ่องเต้ หรือผักกวางตุ้งไต้หวัน ต่างเป็นผักยอดนิยมที่โตไว ใช้เวลาปลูกสั้นเพียง 25–40 วันเท่านั้น ทว่าจุดอ่อนสำคัญคือผักกลุ่มนี้เป็นเป้าหมายโปรดของแมลงศัตรูพืช เช่น หนอนใยผัก หนอนกระทู้ เพลี้ย และแมลงกระโดด เพื่อปกป้องผลผลิต เกษตรกรบางรายจึงจำเป็นต้องฉีดพ่นสารกำจัดศัตรูพืช หากใช้ไม่ถูกวิธีหรือเร่งเก็บเกี่ยวโดยไม่รอให้สารเคมีสลายตัวหมด ก็อาจมีสารตกค้างได้ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผักกวางตุ้งทุกกำตามท้องตลาดจะไม่ปลอดภัย เพราะผักที่ปลูกตามมาตรฐาน GAP หรือได้รับการรับรองเกษตรอินทรีย์ยังคงมีการควบคุมที่เข้มงวดและปลอดภัยต่อการบริโภค
2. ผักบุ้ง
ผักบุ้งเป็นวัตถุดิบยอดฮิตบนโต๊ะอาหารของหลายๆ บ้าน แต่ก็เป็นผักที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้พิถีพิถันในการเลือกซื้อมากเป็นพิเศษ นอกจากความเสี่ยงเรื่องสารเคมีเกษตรหากเก็บเกี่ยวเร่งด่วนแล้ว ผักบุ้งยังเป็นพืชที่สะสมสารไนเตรตได้สูง หากได้รับปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป และยังเสี่ยงปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ได้ง่ายหากปลูกในแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด ดังนั้น จึงควรเลือกซื้อผักบุ้งจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ หลีกเลี่ยงผักบุ้งที่บอบช้ำ สลด หรือแช่อยู่ในน้ำที่ไม่สะอาด
3. ขึ้นฉ่าย / เซเลอรี ลำต้นนุ่ม อ่อนแอต่อโรคพืช
ขึ้นฉ่าย หรือเซเลอรี มีลำต้นและใบที่อ่อนนุ่ม จึงถูกแมลงและเชื้อราเข้าทำลายได้ง่ายในระหว่างการเจริญเติบโต ผู้ปลูกจึงมักใช้สารป้องกันศัตรูพืชเพื่อดูแลลำต้นให้สวยงาม รายงานตรวจสอบความปลอดภัยด้านอาหารทั้งในยุโรปและสหรัฐอเมริกา เคยบันทึกไว้ว่า ขึ้นฉ่ายเป็นหนึ่งในผักที่มีอัตราการตรวจพบสารเคมีตกค้างสูงกว่าผักชนิดอื่นๆ แต่ทั้งนี้ ไม่ได้แปลว่าขึ้นฉ่ายทั้งหมดในตลาดจะอันตราย เพราะผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการผลิตและตรวจสอบตามเกณฑ์มาตรฐาน ยังคงมีความปลอดภัยบริโภคได้ตามปกติ
5 วิธีลดความเสี่ยงสารเคมีตกค้างก่อนทานผักทุกวัน
แม้จะไม่สามารถหลีกเลี่ยงความเสี่ยงได้ 100% แต่ผู้บริโภคสามารถลดโอกาสสัมผัสสารเคมีได้อย่างมากด้วยวิธีกินผักอย่างชาญฉลาดดังนี้:
1.เลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้: อุดหนุนผักที่มีเครื่องหมายรับรองมาตรฐาน เช่น GAP, Organic หรือผักออร์แกนิกที่มีแหล่งที่มาชัดเจน
2.กินผักตามฤดูกาล: ผักที่เติบโตตามฤดูกาลธรรมชาติ มักใช้สารเคมีและปุ๋ยเร่งน้อยกว่าผักนอกฤดูกาล
3.ล้างผ่านน้ำไหล: ล้างผักโดยเปิดน้ำไหลผ่านหลายๆ ครั้ง หรือแช่น้ำสะอาดทิ้งไว้ 10–15 นาที แล้วล้างซ้ำอีกรอบ
4.เด็ดส่วนเสี่ยงทิ้ง: ตัดโคนรากที่มีเศษดินติด แกะกลีบใบนอก ออก และตัดใบแก่หรือใบเหี่ยวทิ้ง
5.ทานให้หลากหลาย: สลับสับเปลี่ยนชนิดผักในการรับประทาน ไม่ทานผักชนิดเดิมซ้ำๆ ติดต่อกันเป็นเวลานาน
