วันที่ 17 ก.ย. 69 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ โพสต์ภาพข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊กชื่อ หมอเจด เผยว่า 4 มะเร็งที่อาจคลำเจอก้อนได้เอง! เจอตรงไหน อย่ารอให้ก้อนโต! มะเร็งบางชนิดเราแทบไม่มีทาง “คลำเจอ” เองครับ มะเร็งลำไส้อยู่ข้างใน มะเร็งตับก็อยู่ลึก มะเร็งปอดยิ่งไม่ต้องพูดถึง แต่มีมะเร็งอยู่บางกลุ่มที่ตำแหน่งของมันอยู่ในจุดที่ มือเราอาจเป็นคนแรกที่เจอความผิดปกติได้ บางครั้งตอนอาบน้ำ บางครั้งตอนแต่งตัว บางครั้งแค่ลูบคอแล้วรู้สึกว่า “ตรงนี้เมื่อก่อนไม่มีนี่” ตรงนี้สำคัญครับ เพราะการคลำเจอก้อนไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งทันที ก้อนจำนวนมากเป็นภาวะธรรมดาได้ แต่ถ้าเป็นก้อนที่ผิดปกติจริง การรู้เร็วทำให้เราเข้าสู่การตรวจที่เหมาะสมได้เร็วขึ้น ผมอยากให้จำ 4 จุดนี้ไว้ครับ
1️. มะเร็งเต้านม – ก้อนในเต้านมหรือรักแร้ที่ “ไม่เหมือนเดิม”
เต้านมเป็นจุดที่หลายคนมีโอกาสสังเกตความเปลี่ยนแปลงได้เองมากที่สุดครับ เวลาอาบน้ำ เปลี่ยนเสื้อ หรือทาครีม เราจะรู้สัมผัสของเต้านมตัวเองอยู่แล้วพอสมควร สิ่งที่ควรเอะใจคือ มีก้อนใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน โดยเฉพาะก้อนที่แข็ง รูปร่างไม่เรียบ ติดแน่น หรือรู้สึกว่าโตขึ้นเรื่อย ๆ อีกจุดที่อย่าลืมคือรักแร้ เพราะต่อมน้ำเหลืองบริเวณนี้อาจโตขึ้นได้ถ้ามีโรคจากเต้านม และอย่าใช้คำว่า “ไม่เจ็บ” มาปลอบตัวเองครับ มะเร็งเต้านมระยะแรกหลายรายไม่ได้เจ็บเลย ถ้ามีผิวหนังบุ๋ม หัวนมถูกดึงเข้า มีเลือดหรือของเหลวผิดปกติออกจากหัวนม หรือเต้านมข้างหนึ่งเปลี่ยนรูปชัด ยิ่งควรตรวจ การคลำเองไม่ได้แทนแมมโมแกรมนะครับ แต่ช่วยให้เรารู้ว่า มีอะไรใหม่เกิดขึ้นกับร่างกายหรือเปล่า
2️. มะเร็งอัณฑะ – ผู้ชายคลำเจอได้ เพราะก้อนอยู่ในตำแหน่งที่มือถึง
เรื่องนี้ผู้ชายจำนวนมากไม่ค่อยพูดกันครับ ทั้งที่จริงแล้วอัณฑะเป็นหนึ่งในอวัยวะที่เราเช็กความเปลี่ยนแปลงได้ค่อนข้างง่าย สิ่งที่ควรสังเกตคือ มีก้อนแข็งที่ตัวอัณฑะ ข้างหนึ่งโตขึ้น หนักขึ้น หรือเนื้อสัมผัสไม่เหมือนเดิม มะเร็งอัณฑะหลายรายช่วงแรกไม่ได้ทำให้ปวด ตรงนี้เลยเป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนปล่อยไว้นาน เพราะคิดว่า “ถ้าไม่เจ็บคงไม่เป็นอะไร” จริง ๆ ก้อนในถุงอัณฑะไม่ได้เป็นมะเร็งทั้งหมดครับ มีทั้งถุงน้ำ เส้นเลือดขอด การอักเสบ หรือก้อนชนิดอื่น แต่ถ้าก้อนอยู่ “ในตัวอัณฑะ” เอง หรือรูปร่างของอัณฑะเปลี่ยนไป อย่ารอให้โตครับ ไปตรวจให้ชัดดีกว่า
3️. มะเร็งต่อมน้ำเหลือง – ก้อนที่คอ รักแร้ หรือขาหนีบที่ “ไม่ยุบสักที”
ต่อมน้ำเหลืองโตเป็นเรื่องที่คนเจอบ่อยมากครับ เป็นหวัดก็โต คออักเสบก็โต ฟันอักเสบก็โต เพราะฉะนั้นคลำเจอก้อนที่คอครั้งเดียว ไม่ต้องรีบคิดถึงมะเร็ง แต่สิ่งที่ควรเอะใจคือ ก้อนที่อยู่ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ โตขึ้นเรื่อย ๆ แข็ง หรือมีหลายตำแหน่งพร้อมกัน จุดที่มักคลำได้คือคอ รักแร้ และขาหนีบ ถ้ามีร่วมกับไข้เรื้อรัง เหงื่อออกกลางคืนมากผิดปกติ น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ หรืออ่อนเพลียมากขึ้น ก็ยิ่งควรตรวจครับ คำสำคัญคือ “ไม่ยุบ” ต่อมน้ำเหลืองจากการติดเชื้อมักมีเหตุของมันและค่อย ๆ ลดลง แต่ก้อนที่อยู่ต่อเนื่องโดยไม่มีคำอธิบาย ควรมีคนหาคำตอบให้ครับ
4️. มะเร็งไทรอยด์ – ก้อนด้านหน้าคอที่บางครั้งเราเห็นก่อนหมอ
ไทรอยด์อยู่ด้านหน้าคอครับ เพราะตำแหน่งค่อนข้างตื้น ก้อนไทรอยด์บางก้อนจึงสามารถคลำหรือเห็นได้เอง หลายคนรู้ตัวตอนส่องกระจกแล้วรู้สึกว่า “คอไม่เท่ากัน” “เหมือนมีก้อนนูน” หรือเวลากลืนแล้วเห็นก้อนขยับขึ้นลง ก้อนไทรอยด์ส่วนใหญ่ ไม่ใช่มะเร็ง นะครับ อันนี้ต้องพูดให้ชัด แต่ถ้ามีก้อนใหม่ โตเร็ว แข็ง ติดแน่น หรือมีเสียงแหบ กลืนลำบาก หายใจลำบากร่วมด้วย ต้องประเมินมากขึ้น จุดนี้ต่างจากมะเร็งหลายชนิดตรงที่เราอาจเห็นหรือคลำความผิดปกติได้จากภายนอก และถ้าคลำเจอเร็ว ก็ตรวจอัลตราซาวด์ต่อได้ค่อนข้างตรงจุดครับ
แล้วเวลาคลำ ต้องหา “ก้อนมะเร็ง” หรือเปล่า?
ไม่ครับ ผมไม่อยากให้ทุกคนกลายเป็นคนคอยจับตัวเองแล้วตกใจทุกก้อน สิ่งที่อยากให้ทำคือ รู้จักร่างกายตัวเองว่าเดิมเป็นยังไง เพราะความเปลี่ยนแปลงที่มีความหมาย มักเป็นคำว่า “ของใหม่” ก้อนใหม่ ก้อนที่โต ก้อนที่ไม่ยุบ ก้อนที่แข็งขึ้น ก้อนที่ตำแหน่งเดิมไม่เคยมี ตรงนี้ต่างจากการพยายามวินิจฉัยตัวเองว่า “ก้อนแบบนี้ต้องเป็นมะเร็ง” หน้าที่ของเราคือรู้ว่า มันผิดจากเดิมไหม ส่วนหน้าที่ของการตรวจ คือหาว่ามันคืออะไรครับ
ถ้าเจอก้อนวันนี้ ต้องทำยังไง?
อย่างแรก ไม่ต้องบีบ ไม่ต้องนวด และไม่ต้องจับเช้ากลางวันเย็นจนบริเวณนั้นเจ็บครับ จำตำแหน่งไว้ก่อน ดูว่าก้อนนั้นอยู่ตรงไหน ขนาดประมาณเท่าไร และมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ ถ้าเป็นก้อนใหม่ที่ยังอยู่ต่อเนื่อง โตขึ้น แข็ง หรือตำแหน่งนั้นเป็นเต้านม อัณฑะ คอ ต่อมน้ำเหลือง หรือไทรอยด์ ก็ควรไปตรวจ เครื่องมือที่จะใช้ต่อขึ้นกับตำแหน่งครับ เต้านมอาจใช้แมมโมแกรมหรืออัลตราซาวด์ อัณฑะมักใช้อัลตราซาวด์ ไทรอยด์ใช้อัลตราซาวด์และดูว่าต้องเจาะตรวจหรือไม่ ต่อมน้ำเหลืองอาจต้องประเมินตั้งแต่การติดเชื้อไปจนถึงการตรวจชิ้นเนื้อ เป้าหมายไม่ใช่รีบเรียกมันว่ามะเร็ง เป้าหมายคือ อย่าปล่อยให้ก้อนผิดปกติมีเวลามากกว่าเรา
มะเร็งหลายชนิดอยู่ลึกจนเราไม่มีทางคลำเจอเอง แต่ 4 กลุ่มนี้
เต้านม อัณฑะ ต่อมน้ำเหลือง ไทรอยด์ เป็นจุดที่มือเราอาจเจอความเปลี่ยนแปลงก่อนจะมีอาการหนักได้ ข้อดีของมันคือ เรามีโอกาสสังเกตได้เร็วครับ แต่ข้อเสียคือ หลายคนกลับปล่อยไว้เพราะ “ไม่เจ็บ” “ยังเล็กอยู่” “เดี๋ยวค่อยดู”
ผมอยากให้เปลี่ยนตรงนี้ครับ เจอก้อนใหม่ ไม่ต้องรีบกลัวมะเร็ง แต่ก็อย่ารอให้ก้อนโตแล้วค่อยถามว่ามันคืออะไร รู้เร็ว ตรวจเร็ว อย่างน้อยเราก็รู้ความเสี่ยงเร็ว และถ้ามีปัญหาจริง ก็มีโอกาสจัดการได้เร็วขึ้นครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ
