วันที่ 10 ก.ค. 69 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ภาพข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊กชื่อ หมอเจด เผยว่า คนไตเสื่อมต้องระวัง! 5 อาหารโพแทสเซียมสูงกว่าที่คิด! เวลาได้ยินคำว่า “โพแทสเซียมสูง” หลายคนจะนึกถึงกล้วยก่อนเลยครับ แล้วอาหารอย่างอื่นล่ะ? อะโวคาโดก็ดูสุขภาพดี น้ำมะพร้าวก็ดูสดชื่น มะเขือเทศก็เป็นผักธรรมดา มันหวานก็ถูกมองว่าดีกว่าข้าว แต่สำหรับคนที่ไตขับโพแทสเซียมออกได้ไม่ดี ของที่ดูดีพวกนี้ ถ้ากินเยอะหรือกินซ้อนกันหลายอย่าง โพแทสเซียมในเลือดอาจสูงจนกระทบการเต้นของหัวใจได้ครับ
แต่ผมต้องย้ำก่อนว่า คนไตเสื่อมไม่ได้ต้องงดโพแทสเซียมทุกคน ต้องดูจากผลเลือด ระยะของโรคไต ยาที่ใช้ และคำแนะนำของแพทย์ก่อน เพราะโพแทสเซียมสูงก็อันตราย แต่ต่ำเกินไปก็ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นตะคริว และหัวใจเต้นผิดจังหวะได้เหมือนกันครับ
1️. น้ำมะพร้าว ดื่มง่ายจนลืมว่ามีโพแทสเซียม อากาศร้อน ๆ ได้น้ำมะพร้าวเย็นสักลูก หลายคนรู้สึกว่าดีกว่าน้ำหวานแน่นอนครับ แต่คนที่โพแทสเซียมในเลือดสูงต้องระวัง เพราะน้ำมะพร้าวดื่มง่ายมาก บางคนดื่มหมดทั้งลูก แล้วยังกินเนื้อมะพร้าวต่ออีก เท่ากับรับโพแทสเซียมเข้าไปก้อนใหญ่โดยไม่รู้สึกว่าได้กินอะไรเยอะเลย ยิ่งถ้าวันเดียวกันมีทั้งกล้วย อะโวคาโด หรือน้ำผักผลไม้เพิ่มเข้ามาอีก โพแทสเซียมก็ยิ่งซ้อนกันครับ น้ำมะพร้าวไม่ได้เป็นอาหารต้องห้ามสำหรับทุกคน แต่ถ้าค่าโพแทสเซียมสูงหรือแพทย์สั่งจำกัด อย่าดื่มแทนน้ำเปล่าครับ
2️. อะโวคาโด ไขมันดีจริง แต่โพแทสเซียมก็สูงจริง อะโวคาโดถูกยกให้เป็นอาหารสุขภาพอยู่บ่อย ๆ ครับ เพราะมีไขมันไม่อิ่มตัวและไฟเบอร์ ปัญหาคือบางคนกินครึ่งลูกถึงหนึ่งลูกต่อมื้อ แล้วคิดว่า “ของดี กินเยอะหน่อยคงไม่เป็นไร” สำหรับคนไตปกติอาจไม่มีปัญหาครับ แต่ถ้าไตขับโพแทสเซียมได้ไม่ดี ปริมาณแบบนี้อาจสูงเกินแผนอาหารที่ได้รับ โดยเฉพาะเมื่อกินคู่กับอาหารโพแทสเซียมสูงตัวอื่นในมื้อเดียวกัน อะโวคาโดจึงอยู่ในกลุ่มอาหารที่ต้องดูทั้งผลเลือดและปริมาณครับ
3️. มะเขือเทศ โดยเฉพาะแบบข้น ๆ ยิ่งต้องนับ มะเขือเทศสดไม่กี่ชิ้นกับซอสมะเขือเทศหนึ่งถ้วย ไม่เหมือนกันนะครับ พอเอามะเขือเทศหลายลูกไปเคี่ยวจนเป็นซอส น้ำพริก ซุป หรือเพสต์ ปริมาณมันจะเข้มข้นขึ้น กินแค่ถ้วยเดียวก็เหมือนได้มะเขือเทศหลายลูกพร้อมกัน บางคนตอนเช้าดื่มน้ำมะเขือเทศ กลางวันกินซอสพาสตา เย็นมีน้ำพริกมะเขือเทศอีก แต่ละมื้อดูไม่เยอะ พอรวมทั้งวันกลับเยอะครับ คนที่ต้องจำกัดโพแทสเซียมจึงต้องระวังทั้งมะเขือเทศสด น้ำมะเขือเทศ และผลิตภัณฑ์มะเขือเทศเข้มข้น ไม่ใช่ดูเฉพาะลูกกล้วยอย่างเดียว
4️. มันฝรั่ง มันหวาน ฟักทอง กินแทนข้าวก็ยังต้องระวัง หลายคนลดข้าวแล้วเปลี่ยนเป็นมันหวานหรือฟักทอง เพราะรู้สึกว่าเป็นคาร์บที่ดีกว่า เรื่องน้ำตาลอาจได้ไฟเบอร์มากขึ้นครับ แต่ในมุมของโพแทสเซียม อาหารกลุ่มหัวและฟักทองบางชนิดถือว่าสูง โดยเฉพาะมันฝรั่ง มันหวาน และมันชนิดต่าง ๆ สิ่งที่พลาดบ่อยคือ กินเป็นของว่างชิ้นใหญ่ แล้วในมื้อหลักยังกินข้าวตามปกติอีก กลายเป็นได้ทั้งคาร์บเพิ่มและโพแทสเซียมเพิ่ม ถ้าจำเป็นต้องจำกัดจริง การหั่นชิ้นเล็ก แช่น้ำ และต้มในน้ำมาก ๆ แล้วเทน้ำทิ้ง อาจช่วยลดโพแทสเซียมลงได้บางส่วน แต่ไม่ได้ทำให้กลายเป็นอาหารโพแทสเซียมต่ำทันที และไม่ควรใช้น้ำต้มไปทำซุปต่อครับ
5️. ผลไม้อบแห้ง กินไม่กี่คำ แต่เหมือนได้ผลไม้หลายลูก ลูกเกด อินทผลัม ลูกพรุน แอปริคอตแห้ง หรือกล้วยตาก กินง่ายมากครับ หยิบสองสามคำยังไม่ทันรู้สึกอิ่ม แต่เพราะน้ำถูกเอาออกไป ผลไม้จึงเล็กลงและสารอาหารรวมถึงโพแทสเซียมเข้มข้นขึ้น
ลองนึกภาพว่า ผลไม้สดหลายลูกถูกย่อให้เหลือถุงเล็ก ๆ แล้วเรานั่งกินเพลินจนหมด แบบนี้ปริมาณที่เข้าร่างกายไม่น้อยเลยครับ ผลไม้แห้งหลายชนิดจึงอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูง รวมถึงน้ำผลไม้บางชนิดด้วย เพราะดื่มง่ายและได้ผลไม้หลายส่วนในครั้งเดียว
แล้วคนที่โพแทสเซียมต่ำควรกินอาหารพวกนี้ไหม?
ถ้าตรวจเลือดแล้วพบว่าโพแทสเซียมต่ำ อาหารโพแทสเซียมสูงอาจเป็นตัวช่วยได้ครับ เช่น กล้วย ส้ม มันฝรั่ง มะเขือเทศ อะโวคาโด หรือผลิตภัณฑ์นมบางชนิด แต่ไม่ควรเห็นว่าต่ำแล้วจัดน้ำมะพร้าววันละหลายลูกเองนะครับ เพราะต้องหาก่อนว่าต่ำจากอะไร เช่น อาเจียน ท้องเสีย ยาขับปัสสาวะ กินอาหารได้น้อย หรือเสียโพแทสเซียมทางไต บางคนแค่เพิ่มอาหารก็พอ บางคนต้องปรับยา บางคนต้องได้รับโพแทสเซียมในขนาดที่แพทย์กำหนด โดยเฉพาะคนที่มีโรคไตหรือโรคหัวใจ อย่าปรับขึ้นลงเอง เพราะโพแทสเซียมเปลี่ยนมากเกินไปทั้งสองทางก็รบกวนจังหวะหัวใจได้ครับ
โพแทสเซียมไม่ใช่ผู้ร้ายครับ ร่างกายต้องใช้มันเพื่อให้กล้ามเนื้อ เส้นประสาท และหัวใจทำงาน แต่ปัญหาคือคนที่ไตขับออกไม่ทันอาจสะสมสูงได้ ส่วนคนที่โพแทสเซียมต่ำก็ต้องเติมให้ถูกวิธี เพราะฉะนั้นอย่ากินตามรายชื่อในอินเทอร์เน็ตอย่างเดียว ให้ดูค่าของตัวเองก่อนครับว่าเราต้องลด ต้องเพิ่ม หรือแค่รักษาระดับไว้ให้พอดี ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ
